ASP'DE İLK ÖRNEK

PWS Kurulumunu tamamladiktan sonra bir deneme yapalim ve PWS'imizin çalisip çalismadigini kontrol edelim.

Baslamadan önce bir kaç hatirlatma. ASP sayfalari HTML gibi bir düz yazi dosyasidir. Buna göre istediginiz bir düz yazi dosyasi ile ASP sayfalarini yazabilirsiniz. HTML yazarken kullandigimiz NotePad bu is için çok uygundur. Ve 10'uncu satirin sonunda nokta olduguna dikkat edelim. Kollari sivayin ASP'nin büyülü dünyasina adim atiyoruz:

Bu dosyayi merhaba.asp adiyla kaydedelim (Nereye? PWS' in kök dizinine.) ve bilgisayarimizda bulunan Kisisel Web Server'da veya ISS' te sinayalim. Web Server'i çalistirin. (Bunu masaüstündeki Yayimla ikonuna tiklayarark yapiyoruz.) Browser'inizin URL hanesine, Kisisel Web Server'inizin adi ile birlikte (Hani PWS kurarken bilgisayarimiza bir isim vermistik ya. Iste onu yazalim.) dosyanin adini yazin. Yani söyle olmali:

http://server/merhaba.asp

Bu dosyayi PWS'in kök dizinine kaydettiysek eger sayfamiz çalismistir. Bize Merhaba Dünya! demis ve bugünün tarihini vermistir:

<- Görüntü böyle olmali...

Simdi ilk ASP sayfasi denememizi yaptigimiza göre biraz da isin teknik kismindan söz edelim. HTML'in ziyaretçi bilgisayarda çalistigini biliyorsunuz. Browser URL hanesine adini yazdigimiz HTML dosyasini Web Server' dan ister. Web Server dosyayi bulur ve içindeki resimleri ve diger unusurlari bizim bilgisayarimiza gönderir. Biz de sayfayi böylece görmüs oluruz. Fakat bazen server'a bize sadece bir dosya göndermesini degil, bir dosyanin içindekayitli komutlar varsa onlari icra etmesini de bildirebiliriz. Bunu yapmanin bir yolu CGI programlaridir. Diger yol ise ASP'dir. Web Server, kendisinden bir ASP belgesi talep edildiginde, önce dosyanin içerigine bakar. Sonra da: "Hmmm. Saniyorum bu bir .asp dosyasi. Hemen bunu ASP.DLL programina göndermeliyim. Sonra da isime devam edeyim!" der.

Yaptigimiz örnekte de gördügümüz gibi ASP sayfasi hem HTML kodlari içerir hem de içerisinde script dili ile yazilmis kodlar vardir. ASP sayfalarimiz da VBScript ve JavaScript kodlari kullanabiliyoruz. Ama biliyorsunuz ki browserlar arasi uyusmazliklar var. Mesela Netscape VBScript dilinden hiç anlamaz. Ama bizim ASP sayfalarimiz serverda çalisacagi için bu sorun olmaktan çikiyor. Bunun açiklamasi söyledir: ASP.DLL gelen sayfada hangi script dilinin kullanildigina bakar ve bunun için gerekli ortami olusturur, bu script dilini yorumlayacak programi çalistirir. Bu program da script dilini yorumlar daha sonra ASP.DLL de icra edilen komulatlar, isletim sisteminin yardimi istiyorsa (Veritabanindan veri çekmek veya dosya sistemine bir dosya açtirmak, yazdirmak gibi) bu yardimin edinilmesini saglar. Bütün bu islerin sonunda HTML kodlarina ek yapmak (Örnegin: bir tablonun içini çekilen verilerle doldurmak veya dosya sisteminde edinilen bir dosyanin içerigini sayfaya yazdirmak gibi) gerekiyorsa bunu ASP.DLL yapar.

ASP.DLL kendine gönderilen sayfayi satir satir okur ve önce ASP kodlarinin gerektirdigi HTML degerlerini bulur. Yani önce ASP icra edilir. Sonra HTML bölümleri ile birlestirilir bu ASP komutlari ve sayfaya yazdirilir. ASP sayfalarimizda yazdigimiz ASP kodlari görünmez. Yazdiginiz VBScript ve JavaScript kodlari HTML bir parçasi olarak browserda görüntülenecektir. Ama sayfada ASP'ye dair hiçbir sey kalmayacaktir.

ASP sayfalarimizda genellikle VBScript dilini kullanmamizin hiç bir nedeni yoktur. JavaScript dilini de kullanabiliriz. Netscape VBScript dilini anlamaz demistim. Bunun da bizim VBScript dilini kullanmamiz ile bir ilgisi yoktur. Çünkü ASP sayfalarimizda ASP kodlari görünmedigi gibi bu script dilinin kodlamalari görünmez. Tabii ortaya çikardigimiz HTML sayfasinin Netscape tarafindan sorunsuz çalisabilmesi için Netscape'in anladigi Dinamik HTML unsurlarina yer verme zorunlulugumuz hala devam ediyor.